آفت کرم ساقه‌خوار نیشکر Sesamia

 

شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی علی رغم  عملیات کشت و زرع در مساحتی وسیع بجای سمپاشی علیه آفات، از مبارزه بیولوژیک بهره می گیرد .

آفت کرم ساقه‌خوار نیشکر Sesamia در خوزستان دارای ۴ تا ۵ نسل است، آسیب وارده به گیاه در نسل اول به شکل مرگ جوانه مرکزی و در نسل‌های بعدی بصورت آلودگی میان گره‌های نی ظاهر میگردد که  کاهش کمی و کیفی محصول را بهمراه دارد. مضافاً دالانهای حاصل از تغذیه لارو این آفت در درون نی، محیط مناسبی را برای فعالیت قارچها و سایر میکروارگانیسم‌های ساپروفیت فراهم ساخته و خسارات سنگینی به محصول وارد می‌آورد. در سال‌های آغازین کشت نیشکر در خوزستان، علیه این آفت مبارزه شیمیایی از طریق سم‌پاشی مزارع انجام می‌گرفت، ولی در اثر تحقیقات انجام شده مشخص شد که چون لارو این آفت در داخل ساقه مخفی است، سم‌پاشی بر آن تأثیری ندارد. مطالعات و بررسی‌های بعدی نشان داد که استفاده از زنبور "پلاتی‌تلنموس هایلاس" بعنوان دشمن طبیعی این آفت مهم‌ترین عامل کنترل بیولوژیک جمعیت آن است. لازم بذکر است که زنبور مذکور تخم‌های خود را بر روی تخم آفت ساقه‌خوار که در زیر غلاف نی قرار دارد گذارده و نابودی آنها را باعث میگردد. کشف این مکانیزم طبیعی انگیزه احداث انسکتاریوم (محل تولید و تکثیر حشرات) و تولید انبوه زنبور یادشده گردید، بطوریکه ظرف پنجسـال ( 7٨ – ١٣٧3 )میزان تولید از ٠٠٠، ١۵ زنبور در سال به بیش از ٣ میلیون رسیده و متناسب با سطح زیر کشت در مزارع نیشکر واحدهای مختلف شرکت توسعه نیشکر رهاسازی گردیده‌اند. در سالهای ٧٩ و ٨٠ رهاسازی این زنبورها در ٢٠٠ هکتار از اراضی واحدهای امام‌خمینی و امیرکبیر بصورت آزمایشی و تحقیقاتی انجام شده، در سال ١٣٨١ تعداد 3.700.000 عدد زنبور تولید و رهاسازی شده، در سال ٨٢ تعداد 10.000.000 و در سال 1383 بالغ بر 15 میلیون زنبور تولید و در مزارع نیشکر رهاسازی شده است.

مطالعه روند تغییرات جمعیت آفت و زنبور پلاتی‌تلنموس، موفقیت این مبارزه و کاهش چشمگیر مصرف سموم شیمیایی که آلاینده محیط و بویژه آبهای سطحی و زیرزمینی منطقه است را نشان میدهد.

منبع: زراعت گل بوته ها.